زنگ خطر ورشکستگی قریب‌الوقوع دامداران البرز/ نهاده‌های ۴ برابری، نقدینگی صفر!

پایگاه خبری البرزما- افزایش چشمگیر قیمت جو و ذرت در سامانه بازارگاه پس از حذف ارز ترجیحی، فعالان صنعت دامپروری استان البرز را در آستانه ورشکستگی قرار داده است. در حالی که افزایش هزینه‌های خوراک دام تا چهار برابر شده، تأمین نقدینگی و عدم تناسب قیمت‌های جدید با توان مالی تولیدکنندگان، موجی از نگرانی را در پی داشته و ضرورت بازنگری فوری در سیاست‌های قیمتی را مطرح کرده است.

بحران نقدینگی و جهش هزینه‌ها

بر اساس گزارش‌های میدانی و اظهارات فعالان بخش خصوصی، تغییر سیاست ارزی دولت، قیمت نهاده‌هایی مانند ذرت و جو را از حدود ۱۱,۳۰۰ تومان به محدوده ۴۳ تا ۴۵ هزار تومان در هر کیلوگرم رسانده است. این جهش قیمتی در حالی رخ داده که بخش خوراک دام به تنهایی ۶۰ تا ۷۰ درصد از هزینه‌های جاری واحدهای دامپروری را تشکیل می‌دهد. این وضعیت، نیازمندی سرمایه در گردش را به‌شدت افزایش داده، به‌طوری که سرمایه مورد نیاز برای تأمین نهاده‌ها برای تعداد مشخصی از دام‌ها، چندین برابر شده است؛ سرمایه‌ای که به دلیل تأخیرهای طولانی در پرداخت مطالبات شیر و گوشت، عملاً از دسترس دامدار خارج است.

ابهام در قیمت‌گذاری و هشدار درباره رانت

انتقادهای جدی متوجه سازوکار قیمت‌گذاری در سامانه توزیع نهاده‌ها است. برخی نمایندگان مجلس و فعالان صنعت، قیمت‌های نهایی اعلام شده را بالاتر از نرخ واقعی و منطقی می‌دانند و معتقدند این نرخ‌ها ممکن است زمینه‌ساز ایجاد رانت برای واردکنندگان خاص باشد. در این میان، با وجود حذف ارز ترجیحی، کاهش قیمت‌های جهانی ارز مبنایی برای تعدیل قیمت‌ها فراهم نکرده و این امر، شکاف بین قیمت خرید نهاده و توان خرید دامدار را عمیق‌تر ساخته است.

تأثیرات مخرب بر ساختار تولید

بزرگ‌ترین تهدید فعلی، به خطر افتادن سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت در بخش ژنتیک دام‌های مولد است. در صورت عدم تأمین به‌موقع نهاده با قیمت مناسب، دامداران مجبور به حذف دام‌های مولد و ارسال آن‌ها به کشتارگاه‌ها خواهند شد. این روند نه تنها ظرفیت تولید شیر و گوشت استان‌های پیشرو مانند البرز را به شدت کاهش می‌دهد، بلکه کاهش سرانه مصرف در جامعه نیز به دلیل ناتوانی مردم در خرید، چرخه معیوب کاهش تولید را تشدید می‌کند. راهکارهای حمایتی مانند تسهیلات بانکی نیز به دلیل نیاز به وثیقه‌های سنگین و عدم تناسب با رشد ۴ برابری هزینه‌ها، ناکارآمد تلقی می‌شوند.

آقای احمدی، دامدار سنتی که ۵۰ راس گاو دارد، در این باره می گوید: قبلاً با ارز ۴۲۰۰ تومانی، جو را کیلویی ۱۱ هزار تومان می‌گرفتیم، حالا شده ۴۳ هزار تومان! این یعنی هزینه ما ۴ برابر شده. شیر و گوشت را که نمی‌توانیم اینقدر گران کنیم. اگر دولت حمایت نکند، مجبوریم دام‌هایمان را بفروشیم.

بانویی که صاحب یک مرغداری است با ابراز تاسف عنوان می کند: کنجاله سویا که خوراک اصلی مرغ است، از ۲۲ هزار تومان رسیده به ۶۸ هزار تومان! این دیگر صرف نمی‌کند. ما در تولید تخم مرغ و گوشت مرغ اول کشور هستیم، اما با این هزینه‌ها نمی‌توانیم ادامه دهیم. از تسهیلات بانکی هم که می‌گویند، برای ما به صرفه نیست.

صاحب یک دامداری صنعتی ضمن گلایه از وضعیت موجود بیان می کند: مشکل اصلی ما کمبود نهاده است. حتی با قیمت جدید، اگر به موقع نهاده نباشد، باز هم ضرر می‌کنیم. سازمان جهاد کشاورزی می‌گوید ۶۰ هزار تن نهاده توزیع کرده، اما سهم ما که کم است. در کنار اینها، قیمت گندم هم باید واقعی باشد تا بتوانیم روی آن حساب کنیم.

خبرنگار تابناک در گفت‌وگو با مسئولان نظرات آنان را تشریح کرد و در این گزارش به صورت کامل به آن پرداخت.

انتقاد تند نماینده کرج از قیمت‌گذاری جو و ذرت در بازارگاه/ با مشورت کدام کارشناس قیمت ۴۳ هزار تومان اعلام شد؟

علیرضا عباسی، نماینده مردم کرج، فردیس، اشتهارد و آسارا در مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از نحوه قیمت‌گذاری نهاده‌های دامی در سامانه بازارگاه، خواستار اصلاح فوری نرخ‌های اعلام‌شده از سوی دولت شد.

وی خطاب به رئیس جمهور گفت: آقای دکتر پزشکیان؛ با مشورت کدام کارشناس، پس از رهاسازی قیمت ارز، قیمت جو و ذرت را در سامانه بازارگاه ۴۳ هزار تومان اعلام کردید؟ آیا واردکنندگان خاص در این قیمت‌گذاری نقش داشته‌اند؟

نماینده مردم کرج، فردیس، اشتهارد و آسارا در مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: ضروری است قیمت جو و ذرت در سامانه بازارگاه اصلاح شود، چرا که نرخ واقعی آن‌ها قطعاً کمتر از ۳۵ هزار تومان خواهد بود. با این اصلاح، یک رانت دیگر از واردکنندگان حذف می‌شود و زمینه تعیین قیمت منصفانه برای گندم نیز فراهم خواهد شد.

عباسی خاطرنشان کرد: با اصلاح نرخ نهاده‌ها، می‌توان قیمت گندم را برای سال آینده در محدوده ۴۰ هزار تومان تعیین کرد که این نرخ قابل پذیرش و منطقی است.

بحران شدید نقدینگی و عدم تناسب قیمت نهاده‌ها با توان مالی دامداران

ابراهیم ثابت، مدیرعامل اتحادیه دامداران استان البرز در گفت‌وگو با خبرنگار تابناک با اشاره به بحران شدید نقدینگی و عدم تناسب قیمت نهاده‌ها با توان مالی دامداران، نسبت به ورشکستگی گسترده واحدهای دامپروری در این استان هشدار داد.

وی بیان کرد: دو ماه پیش دامدار نقدینگی داشت اما نهاده نبود، امروز نه پول دارد و نه نهاده.

مدیر عامل اتحادیه دامداران البرز با بیان اینکه برای تامین نهاده ۱۸۰ هزار راس دام در استان البرز، حدود ۲۹۰ میلیارد تومان سرمایه در گردش نیاز بود، گفت: امروز دامداران استان برای همین میزان نهاده به بیش از ۱۱۰۰ میلیارد تومان نقدینگی نیاز دارد که با توجه به تاخیر طولانی در پرداخت مطالبات شیر تامین این مبلغ عملاً غیرممکن است.

تاخیر در پرداخت مطالبات، حلقه مفقوده تولید

وی با اشاره به اینکه کارخانجات لبنی معمولاً با تاخیر ۳۵ تا ۴۵ روزه مطالبات دامداران را تسویه می‌کنند، افزود: این در حالی است که دامدار برای خرید نهاده که قیمت آن ۴ برابر شده، باید به صورت نقدی پول پرداخت کند. با این شرایط، دامدار چگونه می‌تواند در چرخه تولید باقی بماند؟

وام‌های بانکی و ضمانت نامه بانکی؛ راهکاری مناسب در شرایط فعلی است

مدیرعامل اتحادیه دامداران البرز ضمن تشکر از بانک کشاورزی برای ارائه تسهیلات با سود کم، این راهکار را در شرایط فعلی ناکافی دانست و گفت: «ضمانت نامه با سود ۱.۵ تا ۲ درصد سالانه، بدون همکاری عرضه کنندگان نهاده دردی از دامدار دوا نمی‌کند. ضمنا نیاز نقدینگی برای خرید نهاده به جهت افزایش قیمت نهاده، ۴ برابر شده است. علاوه بر این، برای دریافت ضمانت بانکی، دامدار باید سند ملک خود را گرو بگذارد، در حالی که قیمت املاک نیز ۴ برابر نشده است.

ابهام در قیمت‌گذاری نهاده‌ها؛ سود در جیب واردکننده؟

وی به قیمت‌گذاری نهاده‌ها نیز انتقاد کرد و گفت: با تخصیص نرخ دلار با قیمت ۱۲۱هزار تومان، قیمت گذاری نهاد باید مجددا بررسی شود. این قیمت‌گذاری را چه کسی انجام داده؟ آیا به جیب واردکننده سرازیر می‌شود؟

کاهش سرانه مصرف؛ زنگ خطر برای تولید

ثابت با بیان اینکه سرانه مصرف گوشت قرمز و لبنیات نیز با کاهش چشمگیری مواجه شده است، تاکید کرد: وقتی دامدار نتواند محصول خود را با قیمت مناسب بفروشد و مردم نیز قدرت خرید نداشته باشند، تولید به تدریج حذف خواهد شد.

دام‌های مولد در خطر؛ضرورت حمایت همه‌جانبه

وی با اشاره به سرمایه‌گذاری ۵۰ تا ۶۰ ساله برای ژنتیک دام‌های مولد، نسبت به ارسال این دام‌ها به کشتارگاه در صورت عدم تامین نقدینگی هشدار داد و گفت: اکثر دامداری‌ها در حال حذف تعدادی از دام‌های خود هستند. این شرایط، آزادسازی قیمت نیست، بلکه گران‌سازی محسوب می‌شود.

مدیرعامل اتحادیه دامداران البرز عنوان کرد: در حال حاضر ۱۶۸ واحد دامداری صنعتی با حدود ۱۸۰ هزار راس دام در استان البرز فعال هستند که ۱۰۶ هزار راس در واحدهای صنعتی و مابقی در واحدهای سنتی نگهداری می‌شوند. اکثر این دام‌ها از نژادهای اصلاح شده با تولید شیر بالا هستند.

وی متذکر شد: اگر روند فعلی در بخش دامپروری بدون حمایت دولت ادامه یابد، ظرفیت تولید به یک سوم یا یک پنجم کاهش می یابد و یا به کلی ورشکست خواهند شد.

حذف ارز ترجیحی نهاده‌های دامی با حمایت مالی مستقیم از دامداران جبران می‌شود

صادق اسداللهی، معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان البرز در گفت‌وگو با خبرنگار تابناک اظهار کرد: با حذف ارز ترجیحی نهاده‌های دامی و انتقال یارانه به حلقه آخر تولید، دولت حمایت مالی از دامداران و مرغداران را با شدت و قدرت ادامه می‌دهد تا هزینه‌های افزایش‌یافته تولید جبران شود.

وی افزود: تأمین نهاده‌های خوراکی از مهم‌ترین دغدغه‌های صنعت دامپروری کشور است، زیرا وابستگی شدید این صنعت به واردات نهاده‌هایی مانند ذرت، جو و کنجاله سویا موجب آسیب‌پذیری آن در برابر نوسانات بازار جهانی، شرایط اقلیمی و سیاست‌های تجاری شده است.

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی البرز اذعان کرد: طی دهه‌های اخیر افزایش چشمگیر قیمت جهانی نهاده‌های دامی، هزینه‌های تولید را به طور مستقیم افزایش داده و حاشیه سود دامداران را کاهش داده است، چرا که خوراک دام به‌تنهایی ۶۰ تا ۷۰ درصد از کل هزینه‌های جاری واحدهای دامپروری را تشکیل می‌دهد و هر واحد افزایش یا کاهش در هزینه خوراک دام، ۲ تا ۳ واحد درآمد دامدار را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی با اشاره به تغییر سیاست ارزی دولت گفت: پیش از آزادسازی ارز ترجیحی، قیمت هر کیلوگرم ذرت و جو در سامانه بازارگاه حدود ۱۱ هزار و ۳۰۰ تومان و کنجاله سویا حدود ۲۲ هزار تومان بود. اما با حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، نهاده‌ها با نرخ آزاد تأمین می‌شوند و در نتیجه، قیمت ذرت و جو به ۴۳ تا ۴۵ هزار تومان و کنجاله سویا به ۶۸ تا ۷۱ هزار تومان در هر کیلوگرم افزایش یافته است.

اسداللهی تصریح کرد: از زمان اجرای این تصمیم، یعنی از ۱۲ دی تا ۵ بهمن، بیش از ۶۰ هزار تن نهاده شامل دانه ذرت، کنجاله سویا و جو از طریق سامانه بازارگاه توسط تولیدکنندگان استان خریداری شده است.

وی ادامه داد: در راستای کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری تغذیه دام، تولید حدود ۵۵۰۰ تن کنسانتره برای توزیع میان دامداران سنتی و عشایر طی ماه‌های بهمن و اسفند در دستور کار قرار گرفته است.

معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی البرز همچنین از حمایت مالی دولت از دامداران خبر داد و گفت: با توجه به افزایش سه تا چهار برابری هزینه‌های جاری پس از حذف ارز ترجیحی، تأمین نقدینگی از طریق بانک کشاورزی پیگیری شده است. تاکنون برای بیش از ۳۰ دامدار و مرغدار استان مبلغی بالغ بر ۲۱۰ میلیارد تومان در کیف پول آن‌ها برای خرید نهاده از سامانه بازارگاه شارژ شده و این روند با قدرت ادامه دارد.

وی با اشاره به جایگاه ممتاز این استان در تولیدات دامی کشور گفت: استان البرز سالانه بیش از ۷۳۰ هزار تن انواع محصولات دامی تولید می‌کند و با تولید بیش از ۶۰۰ هزار تن شیر خام و ۹۵ هزار تن تخم‌مرغ به‌ترتیب در جایگاه ششم و پنجم کشور قرار دارد.

اسداللهی تأکید کرد: سهم دامپروری از تولیدات بخش کشاورزی کشور حدود ۱۵ درصد است، در حالی که در استان البرز این سهم به بیش از ۳۰ درصد می‌رسد که نشان از توانمندی بالای فعالان این بخش در استان دارد.

عبدالرضا بازدار، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان البرز در گفت‌وگو با خبرنگار تابناک از روند مطلوب اجرای طرح کارآمدسازی یارانه‌ها در بخش دامداری استان خبر داد و گفت: حمایت از دامداران با قوت ادامه دارد.

وی با اشاره به آغاز طرح کارآمدسازی یارانه‌ها از تاریخ ۱۲ دی‌ماه، اظهار کرد: از زمان شروع این طرح تاکنون بالغ بر ۸۰ هزار تن کنجاله سویا، ذرت و جو توسط دامداران استان خریداری شده که ۳۵ هزار تن آن نیز حمل شده است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی البرز افزود: تاکنون برای ۱۴۶ نفر از دامداران جهت دریافت کیف پول الکترونیکی پرونده تشکیل شده است که مجموع اعتبار تخصیص‌یافته به این بخش ۲/۸ همت بوده است. از این میزان، ۲۰۰ میلیارد تومان تاکنون شارژ شده و ۱۵ میلیارد تومان از محل این اعتبار صرف خرید نهاده‌های دامی شده است.

وی با بیان اینکه حمایت از دامداران استان با جدیت ادامه دارد، تأکید کرد: اجرای این طرح نقش مؤثری در ساماندهی توزیع نهاده‌ها و افزایش کارایی تخصیص یارانه‌ها داشته و موجب تسهیل دسترسی دامداران به منابع مورد نیاز تولید شده است.

واقعیت موجود نشان می‌دهد که حذف ارز ترجیحی بدون سازوکار حمایتی متناسب و شفاف، به جای کارآمدسازی یارانه‌ها، به معنای «گران‌سازی و حذف تولید» تعبیر شده است.
تداوم وضعیت کنونی به معنای نابودی بخش قابل توجهی از ظرفیت دامپروری کشور در کوتاه‌مدت خواهد بود.

لذا، بازنگری فوری در نرخ‌های بازارگاه و ایجاد راهکارهای مالی کوتاه‌مدت و متناسب با قیمت‌های جدید، از اولویت‌های اصلی برای حفظ بقای تولیدکنندگان و جلوگیری از شوک‌های بزرگ‌تر در زنجیره تأمین پروتئین کشور است. امروز تولیدکنندگان به ویژه دامداران و مرغداری ها یک صدا نیازمند بازنگری دولت در تصمیم گیری های اخیر و حمایت همه‌جانبه هستند تا چرخ تولید خاموش نشود.

خبرنگار؛ مریم ابوئی مهریزی